Waterplan, Nijmegen

Nijmegen heeft sinds 1997 een gemeentelijk Waterplan. De doelstellingen van het Waterplan zijn direct vertaald in een aantal zichtbare projecten zoals waterkunstwerken, waterspeelplekken en allerlei andere zichtbare waterelementen in de hele stad.

De gemeente heeft een Waterservicepunt ingericht waar informatie over alle projecten beschikbaar is en particulieren geholpen worden hun eigen tuin en/of dak af te koppelen. De gemeente verstrekt een subsidie aan particulieren die tuinen en/of daken afkoppelen.

Gemeentelijk Waterplan

In het Waterplan is de stad verdeeld in gebieden met eigen specifieke problemen en de bijbehorende concrete oplossingen. Dat maakt het Waterplan goed bruikbaar. Er staat per stadsdeel duidelijk aangegeven welke maatregelen zinvol zijn.
De uitvoering van het Waterplan heeft Nijmegen naast een verbetering van de kwaliteit van de openbare ruimte en de behaalde milieuwinst ook een financiële besparing opgeleverd. Door het afkoppelen op grote schaal kon namelijk afgezien worden van de bouw van grote bergbezinkvoorzieningen.

Stapsgewijze aanpak

In Nijmegen wordt in de nieuwbouwwijken structureel afgekoppeld. Maar ook de bestaande stad wordt stapsgewijs aangepakt. Aandacht voor voorlichting met betrekking tot drinkwaterbesparing is onderdeel van het waterplan. Want alles wat niet als drinkwater gebruikt wordt, komt ook niet in het riool terecht.
De stapsgewijze aanpak bood de mogelijkheid om te leren van de reeds gerealiseerde projecten.

Enkele projecten

De bedriegertjes op het Koningsplein zijn een bekend en populair project. Hier wordt ondergronds, in een bassin, opgevangen regenwater geïnfiltreerd en gebruikt voor de bedriegertjes.

In de binnenstad is het “Wateris” kunstproject gerealiseerd. Het kunstwerk wordt van water voorzien uit ondergrondse bassins, waar het regenwater via allerlei bovengrondse goten uit de binnenstad bij elkaar komt. In de Hezelstraat wordt de goot continu van opgepompt regenwater voorzien. De goot is ’s nachts verlicht.

In de Kastanje Hof hebben bewoners zelf een waterproject vormgegeven dat een speelplek van water voorziet. Het overtollige water wordt geïnfiltreerd.

In de bestaande wijk Grootstal werd gebruik gemaakt van het natuurlijk verval van de straten om het regenwater naar infiltratievoorzieningen in het plantsoen te brengen. Markante blauwe vlakken markeren de stukken in de straten waar water over straat wordt gevoerd naar de infiltratievoorzieningen. De blauwe stukken in de straat dienen tegelijk als omgekeerde drempels in de 30 km wijk.

In de Waalsprong stroomt het water vanaf de daken via goten naar de weg. De straten zijn niet vlak aangelegd, maar kennen een afschot van minimaal 1 promille. Dit is nodig om het water van de daken en de weg via een goot af te voeren naar de wadi’s. De wadi’s liggen in de groenstroken, vaak aan de rand van de wijk. Via de wadi’s wordt het water gefilterd en geloosd op sloten en vijvers. Alle watergangen lozen straks het water op twee in de nabije toekomst aan te leggen plassen. Dit zijn diepe (20-30m) zandafgravingen met een totaal oppervlak van 60 ha. Veel van die watergangen krijgen natuurvriendelijke oevers; in totaal moet er 18 ha oever worden gerealiseerd.
Nijmegen is in de consequente uitwerking, de visualisatie en het betrekken van de burgers bij het anders omgaan met regenwater een van de meest vooruitstrevende, zo niet de vooruitstrevendste, gemeente van Nederland.