IJburg, Amsterdam

IJburg is een uitbreidingswijk in het oosten van Amsterdam en zal na afronding van het project circa 18.000 woningen tellen. IJburg is en wordt gebouwd in het IJmeer. IJburg moest dan ook gerealiseerd worden met oog voor de aanwezige natuurfuncties en waterhuishoudkundige eisen. Zowel in de eerste fase van IJburg die zijn voltooiing nadert en versterkt in de tweede fase die in de komende jaren van start gaat, is getracht natuurwaarden, een buitengewoon hoge dichtheid van gemiddeld 71 woningen per hectare (in de tweede fase zelfs 90 woningen per hectare), het behoud van de waterkwaliteit van het IJmeer als ook een hoge belevingskwaliteit te realiseren.
Op bijna elke plek van de eilanden is het water beleefbaar, uiteraard aan de randen van de eilanden maar door het vele binnenwater ook bij bijna elke woning in het midden van de eilanden.

In de tweede fase moet er door strengere wetgeving op landelijk en Europees niveau gewerkt worden aan de verbetering van de natuurwaarden in de directe omgeving van de nieuwe eilanden. Het IJmeer is een Natura 2000 gebied. Vanwege het ondiepe, luwe, voedselrijke karakter en de rijkdom aan schelpdieren en waterplanten is het gebied aantrekkelijk voor watervogels. In het IJmeer komen rond de100 vogelsoorten voor waarvan een aantal beschermd zijn. IJburg zelf valt weliswaar net buiten de beschermingszone maar bij de aanleg van de nieuwe eilanden moet er wel rekening mee gehouden worden dat er geen significante invloed op het beschermde gebied ontstaat. IJburg ligt bovendien in de ecologische hoofdstructuur tussen Vechtstreek en Waterland. Het maken van eilanden bleek zowel uit milieuoverwegingen als ook met oog op de woonkwaliteit de betere oplossing ten opzichte van inpolderen. Binnen de plannen is veel aandacht voor natuurlijke oevers en een goede doorstroming. Door de aanleg van Ijburg hoeven de natuurwaarden niet per se achteruit te gaan; er ontstaan meer oevers en luwte, en helderder water doordat het slib bezinkt. Door de aanleg van de nieuwe eilanden worden wel mosselbanken en dus de voedselbron van veel watervogels bedekt, deze worden gecompenseerd door de aanleg van nieuwe mosselbanken.

Ter compensatie van de aanleg van IJburg legt Amsterdam in samenwerking met veel andere partijen drie nieuwe natuurgebieden aan, de Hoekelingsdam, de Diemer Vijfhoek en de Zuidelijke IJmeerkust.

Watersysteem

Het watersysteem van de eerste fase van Ijburg wijkt af van de watersystemen in de andere landaanwinningen in het IJsselmeer. Voor IJburg is namelijk gekozen voor een ophoging in plaats van de gebruikelijke inpoldering. Reden voor deze afwijkende wijze van landaanwinning was o.a. het stand-still principe wat inhoud dat de aanleg van het nieuwe land geen invloed mag hebben op de waterkwaliteit van het omringende water. Op de IJburger eilanden wordt het neerslagwater om deze reden zolang mogelijk vastgehouden en gezuiverd. Het grootste gedeelte van de verharde oppervlakken zijn afgekoppeld. Via infiltratiedrains wordt dit water in de bodem geïnfiltreerd. Vanuit de bodem stroomt het water via rietoevers die het water verder nazuiveren in het oppervlaktewater van het eiland. Vanuit dit oppervlaktewater kan het schone water op het IJsselmeer worden gespuid.
In een traditionele polder moet er continu en gecontroleerd water uit de polder gepompt worden. De waterkwaliteit van het gespuide water kan niet of beperkt gecontroleerd worden; dit geldt zeker bij piekafvoeren. Het systeem van IJburg biedt daarentegen de mogelijkheid voor zuivering vooraf.