Stedelijke waterkringloop

Water komt op verschillende manieren de stad binnen, als oppervlaktewater, als grondwater, als neerslag of als drinkwater via het leidingnet. Het drinkwater dat in de stad wordt gebruikt, wordt gewonnen uit grondwater of gezuiverd oppervlaktewater en wordt na gebruik grotendeels via het riool naar een zuiveringsinstallatie afgevoerd waar het wordt gezuiverd en vervolgens geloosd op het oppervlaktewater. De grondwaterstand wordt beïnvloed door onttrekkingen, droogleggingen en een groot percentage verhard oppervlak in de stad. Neerslag die in de stad valt, wordt met uitzondering van dat percentage dat door de bodem wordt opgenomen, zo snel mogelijk afgevoerd. De afgelopen jaren is dit beleid gewijzigd en streeft men naar buffering, infiltratie en vertraagd afvoeren van regenwater op locatie. Het nieuwe beleid is tot nu toe alleen in nieuwbouwwijken en enkele herstructureringswijken gerealiseerd.
Hoeveel water afgevoerd moet worden is afhankelijk van de hoeveelheid neerslag, van de mate en de soort verharding en van de bodemsoort en grondwaterstand. Een deel van de neerslag verdampt, wordt gebufferd of infiltreert.

De stedelijke waterkringloop is geen gesloten systeem. De door de mens gecreëerde stedelijke waterkringloop lijkt op het eerste gezicht heel efficiënt en was en is voor het grootste deel nog steeds gericht op de snelle afvoer van regenwater en het huishoudelijke afvalwater naar de rioolwaterzuivering of het oppervlaktewater. Neerslag die op verharde oppervlakken valt, wordt nog meestal via het riool afgevoerd. Dit gebeurt door middel van een gemengd stelsel (voornamelijk in oudere stadsdelen), een gescheiden stelsel of een verbeterd gescheiden stelsel dat nu standaard is. Het gemengde rioolstelsel is erop gericht het water zo snel mogelijk af te voeren. Bij hevige neerslag ontstaan piekafvoeren, die bij het gemengde stelsel leiden tot overstort van vuil water op het oppervlaktewater. Bij het gemengde stelsel wordt het vuile water namelijk samen met het regenwater naar de zuivering geleid, aldaar gezuiverd en het gezuiverde effluent wordt vervolgens op het oppervlaktewater geloosd. Bij zware neerslag kan het gebeuren dat de zuivering onvoldoende capaciteit heeft en direct op het oppervlaktewater wordt geloosd met als consequentie vervuiling van het oppervlaktewater. Het gemengde stelsel wordt daar waar mogelijk bij herstructureringen of rioolvernieuwing vervangen door het gescheiden stelsel of verbeterd gescheiden stelsel of een vorm van afkoppeling.
Om de ongewenste overstorten te voorkomen is men overgestapt op het gescheiden stelsel. Bij het gescheiden stelsel wordt het regenwater apart afgevoerd en direct op het oppervlaktewater geloosd. Dit heeft als nadeel dat ook verontreinigd regenwater van drukke straten bijvoorbeeld ongewenste verontreiniging van het oppervlaktewater teweegbrengt.
Inmiddels is het verbeterd gescheiden stelsel standaard. Bij het verbeterd gescheiden stelsel wordt de eerste fractie regenwater naar de zuivering geleid en pas daarna direct op het oppervlaktewater geloosd. Maar ook dit stelsel heeft zijn beperkingen, zo blijken bijvoorbeeld juist zware metalen maar langzaam los te weken van het straatoppervlak en komen dus met de tweede fractie terecht in het oppervlaktewater.
Op dit moment is het streven om de trits van vasthouden, bergen en afvoeren in de nieuwbouwwijken en stadsvernieuwingsgebieden te realiseren.
Het aspect van drinkwaterbesparing heeft de afgelopen jaren aandacht gekregen; de mogelijkheden van hergebruik worden nog nauwelijks benut maar zijn wel als een beleidsdoelstelling opgenomen in het Nationaal Waterplan.